คำตอบจากดังตฤณ: ฉบับวันที่ ๑ กันยายน ๒๕๔๘

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

ทำทานให้สม่ำเสมอ
รักษาศีลดีๆ
แล้วก็อย่าเลิกภาวนา แค่นี้ก็ช่วยพี่ได้เยอะแล้ว

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

ถาม – ไม่ว่าจะทำงานหรือทำอะไรก็ตาม จะอยากทำให้เสร็จๆไป และยิ่งนั่งสมาธิก็เหมือนยิ่งเร่งเวลาให้สงบหรือให้จบๆไปครั้งหนึ่ง ไม่อยากนั่งนาน นี่เป็นเพราะนิสัยใจร้อนใช่ไหมคะที่ทำให้การปฏิบัติสมาธิไม่ก้าวหน้า ขอคำแนะนำเพื่อลดอาการใจร้อน กระวนกระวายในทุกๆเรื่องด้วยค่ะ

ความใจร้อนในคนส่วนใหญ่มักเป็นนิสัยติดตัวข้ามภพข้ามชาติ ถ้าคุณคิดจะเปลี่ยนแปลงตัวเอง นั่นอาจหมายถึงการเปลี่ยนเส้นทางเดินใหม่ อาศัยอัตภาพมนุษย์นี้กำหนดชะตาและความทุกข์ความสุขของตัวเองแบบหักมุมกันในระดับข้ามภพข้ามชาติ เพราะฉะนั้นอย่าหวังว่าจะได้คำแนะนำประมาณปีนต้นมะพร้าวเตี้ยๆไปเด็ดผลของมัน แต่จงเตรียมใจไว้ประมาณปีนเขาไปเก็บธงชัยมาครอง

ต้องวงเล็บไว้หน่อยนะครับ ปีนเขานั้นเหนื่อยก็จริง ต้องฝืนหนีแรงดึงดูดมากก็จริง แต่ใช้เวลาไม่กี่วันหรอก ขนาดยอดเขาสูงที่สุดในโลก ๘,๘๔๘ เมตร เช่นเอเวอเรสต์ ยังมีมนุษย์ความเพียรสูงอย่าง เพมบา ดอร์จี เชอร์ป้า ทำสถิติพิชิตได้ภายใน ๘ ชั่วโมงกับสิบนาทีเท่านั้น! (สถิตินี้เพิ่งทำได้เมื่อปี ๒๐๐๔ ถ้าย้อนกลับไปเมื่อเกือบยี่สิบปีที่แล้ว เอาแค่ ๒๒ ชั่วโมงครึ่งก็เป็นสถิติโลกที่น่าอัศจรรย์เต็มที)

คุณไม่จำเป็นต้องปีนเขาเพื่อเอาสถิติเร็วสูงสุดระดับได้ลงกินเนสบุ๊ก แต่ขอเพียงมีความเพียรพอ ก็ต้องคว้าชัยภายในชีวิตนี้ได้แน่ ไม่ว่าจะเพียรเพื่อเอาอะไร นับตั้งแต่ตำแหน่งหน้าที่การงานที่สูงขึ้น นิสัยใจคอใหม่ๆ ตลอดจนกระทั่งมรรคผลนิพพาน อัตภาพมนุษย์เพียงหนึ่งเดียวเอื้อให้เป็นไปได้หมด

พูดเสียยาวเพื่อเป็นกำลังใจนะครับ เพราะทราบดีว่าคุณจะต้องเผชิญเรื่องยากอีกไม่น้อย ก่อนอื่นใดต้องเข้าใจว่านิสัยใจร้อนมีมูลมาจากความเป็นพวกโทสะจริต ความใจร้อนไม่ได้ทำให้คุณฟุ้งซ่านเก่งอย่างเดียว แต่ยังโกรธง่ายหายยากอีกด้วย เรื่องหงุดหงิดเล็กๆอาจทำให้พาลพาโล เห็นอะไรขวางหูขวางตาไปหมด แบบนี้โอกาสจะมีวันว่างจากโทสะ เป็นสุขสงบกับชีวิตมนุษย์นั้น หาได้ยากเต็มที

เมื่อรู้มูลเหตุว่ามาจากโทสะ ก็ดิ่งเข้าไปแก้ไขกันที่ปมนั้นแหละ คู่ปรับของโทสะคือเมตตา หากคุณฝึกที่จะเป็นคนมีเมตตาได้ โทสะก็จะเบาลง เมื่อโทสะเบาลงและมีความเยือกเย็นมากขึ้น ก็เท่ากับคุณมีอาวุธชั้นดีที่จะไปจัดการกับความใจร้อนเรื่องงานและเรื่องสมาธิได้ง่าย

นับแต่วันนี้ ส่องสำรวจเข้ามาในใจเลยครับ คิดอย่างไร พูดอย่างไร ทำอย่างไร แล้วทำให้กระแสเมตตาเพิ่มขึ้น แต่ละครั้งที่กระแสเมตตาเอ่อขึ้นนิดหน่อย ให้มองว่านั่นแหละคือการปีนเขาแต่ละก้าว แต่ละกระดืบ ตอนที่อยู่กลางๆเขา คุณจะรู้สึกถึงอากาศที่โปร่งเบาขึ้น หายใจโล่งขึ้น ชีวิตมีความสดชื่นขึ้น และเห็นอะไรด้วยหูตากว้างขวางขึ้นกว่าเดิม

ถ้ายังไม่แน่ใจว่ากรรมอันเป็นปัจจัยให้เกิดเมตตามีอะไรบ้าง ผมก็จะขอลิสต์เป็นข้อๆเพื่อความสะดวก เรียงลำดับจากง่ายไปหายากเลยนะครับ

๑) ในทางมโนกรรมแบบแรก ให้หาบุคคลอันเป็นแรงบันดาลใจของความสงบ ความมีเมตตา สำหรับส่วนตัวของผมจะได้แก่หลวงปู่ขาว อนาลโย เพียงแค่เห็นภาพของท่านวูบแรก ก็ใช้เป็นที่ตั้งของความระลึกถึงเมตตาทันที อันนี้เป็นส่วนตัว ใครจะหาแรงบันดาลใจเป็นบุคคลจริงที่ไหนก็ได้ หรือจะเป็นเพียงพระปฏิมาที่สุกอร่าม เห็นแล้วคุณจำเป็นที่ตั้งของความรู้สึกเมตตาไหนๆก็ไม่ผิดกติกา เมื่อได้ภาพจำอันเป็นแรงบันดาลใจได้แล้ว ก็หมั่นนึกถึงบ่อยๆ อาจจัดเวลาเป็นช่วงประจำเช้าเย็น สวดมนต์ไหว้พระ มองรูปของท่านนั้นๆที่คุณตั้งไว้ให้เห็นง่ายบนหิ้งพระ อาจมองรอยยิ้มแล้วยิ้มเหมือนท่านก็ได้ กระแสเมตตาอันเป็นความจริงในท่านจะค่อยๆซึมผ่านเข้าสู่จิตใจที่เปิดรับของคุณทีละเล็กทีละน้อย แต่ให้ผลใหญ่และค่อนข้างหนักแน่น เพราะความเป็นบุคคลศักดิ์สิทธิ์จะมีส่วนขยายผล ดลใจผู้นอบน้อมเคารพให้กลับสงบเย็นลงได้เร็ว (โดยเฉพาะหลวงปู่ขาวนั้น ท่านเล่าว่าเดิมเป็นพวกโมโหร้าย โกรธง่าย แต่พอปฏิบัติธรรมแล้วก็พลิกกลับมาเป็นขั้วตรงข้ามได้อย่างนี้ ซึ่งก็น่าดูไว้เป็นแบบอย่างตามหลักธรรมชาติ ที่สุดขั้วด้านหนึ่ง เมื่อพลิกกลับมาอีกด้าน ก็ย่อมสุดขั้วในฝั่งตรงข้ามเช่นกัน)



๒) ในทางมโนกรรมแบบที่สอง ขอให้ฝึกดูทุกครั้งเมื่อโกรธ พวกใจร้อนจะโกรธง่ายอยู่แล้ว เพราะฉะนั้นระหว่างวันยิ่งโกรธบ่อยเท่าไหร่ยิ่งดีครับ หากเท่าทันได้ว่าไฟโกรธหรือควันของความหงุดหงิดเริ่มคลุ้งขึ้นมาทางหูทางตา ให้สังเกตง่ายๆว่าลมหายใจขณะนั้นหยุดอยู่ หรือเข้าออกได้แค่ตื้นๆสั้นๆ เพียงสังเกตที่ลมหายใจ คุณจะพบความผิดปกติ และจะกลับคืนสติ ลากลมหายใจยาวขึ้น ทำให้ใจเย็นลงนิดหนึ่งทันที เมื่อทราบว่าใจเย็นลงบ้าง ขอให้กำหนดสติดู ว่าความแตกต่างระหว่างขณะเบลอ ไม่รู้เรื่องรู้ราวตอนโกรธนั้น ผิดกันแค่ไหนกับตอนมีสติ เมื่อฝึกจนคุ้น คุณจะเห็นโทสะเป็นเพียงกำแพงไฟบังใจไม่ให้เห็นอะไรเลย แล้วจิตจะเริ่มฉลาด ข้ามผ่านกำแพงไฟ และรับรู้ถึงภาวะที่หูตากลับดีอย่างรวดเร็วกับทั้งง่ายดายขึ้นเรื่อยๆ

๓) ในทางวจีกรรมแบบแรก ขอให้สังเกตว่าก่อนพูดตามปกตินั้น คุณขยับปากด้วยแรงดีดของใจที่เร่งร้อน หรือว่าปากเริ่มขยับออกมาจากใจที่เย็น หากเป็นอย่างหลัง คุณจะรู้สึกว่าตัวเองมีสติในการพูดที่แตกต่างไปจากเดิม กล่าวคือก่อนขยับปาก ความรู้สึกจะเย็นที่กลางอกก่อน และเมื่อขยับปาก จังหวะของการขยับจะช้าลง ถ้อยคำจะเปล่งชัดขึ้น ระวังดีๆ ผมไม่ได้ยุให้คุณแกล้งทำเสียงเย็นหรือพูดจานิ่มนวลเป็นตรงข้ามกับความกระด้างทางใจ แต่ผมให้คุณสำรวจใจตัวเองก่อนว่าเย็นก่อนพูด หรือพูดออกมาจากความร้อนใจ ถ้าหากสังเกตได้ไม่นาน ก็จะเกิดความเคยชิน แล้วกลายเป็นนิสัยในการพูดแบบเย็นจริงจากใจอย่างถาวร

๔) ในทางวจีกรรมแบบที่สอง ขอให้สังเกตว่า เมื่อโกรธหรือหงุดหงิดขัดเคืองใครแล้วจำเป็นต้องพูดกับคนๆนั้น คุณเลือกใช้คำทิ่มตำเขา หรือเลือกคำที่จะทำให้เกิดความเข้าใจและการลงเอยดีๆ แน่นอนว่าตอนโกรธนั้นรู้ได้ยากว่าตัวเองเลือกพูดแบบไหน แต่หากกำลังสติที่สั่งสมจากข้อก่อนมีมากพอ คุณจะพบว่าไม่ยากนักที่จะเลือกพูดแบบให้เกิดความเข้าใจและการลงเอยดีๆ ถนอมน้ำใจกัน

๕) ในทางกายกรรมแบบแรก ขอให้สังเกตว่าเมื่อคุณโกรธ กิริยาของคุณออกไปในทางหุนหันพลันแล่น หรือว่าออกไปในทางที่จะช่วยผ่อนหนักให้เป็นเบา อากัปกิริยาของคนเรามีความหมายกับใจเจ้าตัวโดยตรงนะครับ อย่าดูเบาไป ยิ่งเคลื่อนไหวแบบฉุบฉับโป้งป้างเท่าไหร่ ก็ยิ่งเป็นตัวขยายผลความโกรธให้แรงขึ้นเท่านั้น ขอให้ฝึกที่จะเคลื่อนไหวให้ช้าลงในขณะโกรธ และสำรวจให้ดีว่ามีส่วนไหนในร่างกายกำลังกำเกร็งบ้าง เมื่อรู้ว่าตรงไหนกำเกร็ง คุณจะพบว่าส่วนนั้นๆคลายลงทันทีหรือเกือบทันที และคุณต้องย้อนกลับไปสำรวจไล่เป็นส่วนๆอยู่เรื่อยๆทุกนาทีนะครับ นับแต่หัวลงมาถึงเท้าทีเดียว เหมือนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ทำงานตรวจสอบอัตโนมัติเป็นระยะ จนกว่าจะเห็นชัดเจนว่าทุกอย่างสงบราบคาบ ไม่มีความกำเกร็งตรงไหนแน่ๆแล้ว

๖) ในทางกายกรรมแบบที่สอง คราวนี้คือคำตอบของคำถามเสียที หากฝึกมาตามลำดับเป็นข้อๆดังกล่าวแล้วข้างต้น คุณจะรู้สึกว่าใจเย็นและสงบลงกว่าแต่ก่อน ตรงนั้นแหละให้ดูวิธีทำงานของตัวเอง คุณสามารถกำหนดให้ตัวเองทำงานอย่างรวดเร็วกระฉับกระเฉง แต่ขณะเดียวกันก็สามารถย้อนกลับมารู้สึกถึงความเย็นที่ใจได้ตลอดเวลา คือสลับไปสลับมาระหว่างเคลื่อนไหวมือไม้ กับสลับมาดูที่ความเย็นนิ่งของใจเป็นระยะๆนะครับ การฝึกสั่งสมเมตตาบารมีตามลำดับขั้นจากง่ายขึ้นมาหายากนั้น เมื่อถูกต้องดีแล้ว จะเกิดความรู้สึกเชื่อมั่นและศรัทธาในความเย็นของใจตนเอง และคุณจะเกิดความหนักแน่นมากขึ้นจนเหมือนมีกลุ่มน้ำใหญ่ที่เย็นสนิทคอยดับไฟร้ายได้ทุกขนาด

และตรงจุดของความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว คุณจะรู้สึกว่าเมื่อลงนั่งสมาธิ จะเหมือนมีสมาธิขึ้นมาก่อนต้องกำหนดบีบบังคับ เมื่อไม่ต้องบีบบังคับใจย่อมสบายและตั้งมั่นง่าย กับทั้งไม่อยากรีบออกจากสมาธิไปเอง

ขอให้ประสบความสำเร็จนะครับ อ่านดูเหมือนง่าย แต่บอกแล้วว่าไม่ง่าย และบอกแล้วด้วยว่าสำเร็จเร็วถ้าเพียรพยายามเอาจริง

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]

[ดังตฤณ]